Opstellingen, met ‘het verlangen’ als vertrekpunt, gebaseerd op trauma– en hechtingstheorieën.

Je eigen verlangen leven en je verlangens realiseren in je leven gaat alleen als deze vrij zijn van tegenstellingen in jezelf en vrij van invloeden uit het verleden of je omgeving. Om die vrijheid te bereiken, is het nodig dat je je onvrijheid kent. Dat je weet waaruit deze is ontstaan: heb je delen van jezelf afgesplitst, heb je afstand gedaan van eigen behoeften en gevoelens, zijn er van generatie op generatie traumatische-ervaringen en overlevings-strategieën doorgegeven, waardoor jij meer en meer het contact met je zelf bent kwijtgeraakt? Is het liedje van Acda en de Munnik ‘ik ben mezelf niet en nooit geweest’ je op het lijf geschreven, of heb je chronisch last van lichamelijke en psychische symptomen? Dan kan deze vorm van opstellingen een spiegel voor je zijn waarin je jezelf kunt herkennen.

Wat zijn opstellingen
Het werken met opstellingen zoals dat in deze workshop gedaan wordt gaat er van uit dat een persoon, een familie of een organisatie gezien kan worden als een ‘systeem’ met een eigen dynamiek. Wat zich afspeelt in een persoon zelf, tussen zijn eigen innerlijke delen, of tussen verschillende personen uit zijn context kan zichtbaar en tastbaar gemaakt worden door zgn. ’representanten’, in de vorm van mensen of voorwerpen, een plek te geven in de ruimte. Wanneer zij in de ruimte zijn geplaatst noemen we dat een ‘opstelling’. Een opstelling is een middel om de onzichtbare, onbewuste dynamiek binnen een persoon, een familiesysteem of organisatiesysteem zichtbaar en bewust te maken. Daardoor ontstaat inzicht in datgene, wat de verhoudingen in een familie of organisatie verstoort en wat de levenskracht blokkeert en psychische of lichamelijke symptomen veroorzaakt.

De kracht van opstellingen
Jezelf gespiegeld zien in een ‘helder tegenover’
Stel je hebt een bepaald psychisch of lichamelijk symptoom, of problemen in je relatie, met je kinderen, of op je werk. Je wilt graag begrijpen hoe dat komt, je wilt weten wat je eigen aandeel daarin is, en je wilt weten hoe je het op kunt lossen. Een opstelling is dan een bijzonder krachtig middel om jezelf in verbinding met andere mensen uit je familiesysteem of organisatiesysteem, te weerspiegelen. Uit een opstelling kan bijvoorbeeld zichtbaar worden dat er traumatische ervaringen hebben plaatsgevonden, waardoor iemand niet meer in contact is met zichzelf. Uit onderzoek naar trauma en hechting weten we dat trauma tot gevolg heeft dat mensen innerlijke verdeeld raken. Ze raken afgescheiden van delen van zichzelf en van anderen. De wijze waarop die delen zich tot elkaar verhouden wordt zichtbaar in een opstelling. Opstellingen volgens de methode zoals wij die hier toepassen laten een aantal dingen zien:

  • De context die je hebt aangetroffen in de familie waarin je werd geboren.
  • De ingrijpende gebeurtenissen die van invloed waren op je ontwikkeling.
  • De verbroken verbindingen tussen mensen onderling en tussen innerlijke delen van een mens.
  • De gevolgen die traumatisering in de ene generatie heeft voor de volgende generatie.
  • De dynamiek tussen innerlijke delen en tussen mensen onderling.
  • Het afgescheiden zijn van ons zelf en anderen.

Werkwijze en effecten
Bij het maken van de opstelling wordt gewerkt vanuit ’het verlangen’ van een persoon. Het maken van een opstelling heeft als doel te ervaren en te begrijpen wat dit tot nu toe onvervulde verlangen aan informatie in zich draagt. Deze opstellingsmethode begint dan ook bij : ‘zien wat is’ en ‘ken uzelve’. Het is een openleggende methode die onze zelfkennis doet groeien. Met compassie naar onze eigen geschiedenis kijken en deze begrijpen en zien hoe deze is ingebed in een oud verhaal van generaties voor ons, maar ook de moed hebben daaruit op te staan, dat is wat deze opstellingsmethode te bieden heeft. Het is een weg van erkenning (van gebeurtenissen, dynamieken, gevoelens, delen) en compassie, waardoor de opgetrokken muren, allereerst in onszelf en mogelijk later ook tussen onszelf en sommige anderen, neergehaald kunnen worden, zodat er opnieuw verbinding ontstaat. Veelal ontstaat bij deelnemers een verdiept inzicht in zichzelf en de dynamiek van het systeem waar zij deel van uit maken. Daarnaast wordt intensiever contact met wat wezenlijk is voor ‘de kunst van het leven’ en menselijke relaties, vaak beschreven als een belangrijke opbrengst van deze workshops. Zowel een eigen opstelling, als het ‘representant’ zijn in opstellingen van anderen, vormen een bron voor het vinden van oplossingen voor eigen levensvragen. De inzichten en ervaringen werken fysiek, psychisch, emotioneel, en relationeel nog langere tijd door. Opstellingen zijn dan ook vaak een onderdeel (of begin) van een proces waarbij verdere begeleiding soms wenselijk is.

Waar Opstellingen met ‘het verlangen’ kunnen helpen
Opstellingen kunnen een krachtig hulpmiddel kunnen zijn bij:

  • Alle denkbare vragen op het gebied van menselijke relaties, tussen volwassenen, tussen ouders en kinderen, tussen broers en zussen, collega’s etc.
  • Lichamelijke en psychische symptomen waar iemand aan lijdt, ook als deze ernstig of chronisch van aard zijn, of bij leven in een familiesysteem met psychisch lijden en andere bronnen van spanning.
  • Vragen van mensen die worstelen met zichzelf, of met hun etnische, culturele, seksuele identiteit.
  • Vragen over leven en dood, bij scheiding en verlies, bij een naderend of onvoltooid afscheid.
  • Bij het omgaan met een bijzonder lot, bijv. een ziekte, een handicap.
  • Hechtingsproblemen en hechtingsstoornissen.
  • Het verwerken van traumatische ervaringen die betrekking hebben op leven of dood, geschonden vertrouwensrelaties, misbruik of misdrijf, e.a.

De achtergrond van deze methode:
Bij opstellingen wordt vaak onmiddellijk gedacht aan de familieopstellingen zoals deze ontwikkeld zijn door Bert Hellinger. Onze werkwijze onderscheidt zich daarvan qua werkwijze, qua onderliggende aannames en wat betreft de theorie. De opstellingen zoals ze door Interakt worden toegepast vinden hun basis in de Meergenerationele Psychotraumatologie die gebaseerd is op erkende hechtings- en traumatheorieën en die is ontwikkeld door prof. dr. Franz Ruppert (München).

BRON: Interakt Tiel, Margriet Wentink.